Kedilere tuvalet eğitimi vermek çoğu zaman sanıldığından kolaydır, çünkü kediler dışkılarını gömme içgüdüsüyle doğar. Yapmanız gereken; uygun bir kum kabını sessiz bir yere koymak, kediyi uyandıktan ve yemek yedikten sonra kaba götürmek, kabı temiz tutmak ve kazalarda ceza vermemektir. Yavru kedilerin çoğu birkaç gün içinde kumu kullanmayı öğrenir.
Tuvalet Eğitimine Ne Zaman Başlanır?
Yavru kediler yaklaşık üç dört haftalıkken kendi başlarına tuvalet yapmaya başlar ve bu dönemde kumla tanıştırılabilir. Annesiyle büyüyen yavrular kumu kullanmayı çoğunlukla onu izleyerek öğrenir. Eve yeni gelen bir yavruya ya da yetişkin kediye ise ilk günden itibaren kum kabının yerini göstermek gerekir.
Sokaktan sahiplenilen yetişkin kediler de kuma alışabilir; yalnızca biraz daha sabır gerekebilir.
Doğru Kum Kabı ve Kum Seçimi
Kum kabı
- Boyut: Kedi kabın içinde rahatça dönebilmelidir. Kedinin boyundan belirgin biçimde uzun bir kap seçin.
- Kenar yüksekliği: Yavru ve yaşlı kediler için girişi alçak kaplar uygundur.
- Açık ya da kapalı: Kapalı kaplar kokuyu ve saçılmayı azaltır, ancak bazı kediler kapalı alanda rahat etmez. Kediniz kapalı kabı kullanmıyorsa kapağını çıkarıp deneyin.
- Sayı: Yaygın olarak önerilen kural, evdeki kedi sayısından bir fazla kum kabı bulundurmaktır.
Kum
Kedilerin çoğu ince taneli, kokusuz ve topaklanan kumları tercih eder. Yoğun parfümlü kumlar insanlara hoş gelse de kedilerin hassas burnunu rahatsız edebilir. Kabı, kedinin rahatça eşeleyebileceği kadar kumla doldurun. Kum türünü değiştirmeniz gerekirse yenisini eskisine azar azar karıştırarak geçiş yapın.
Çok küçük yavrular kumu ağzına alabildiği için bu dönemde hangi kum türünün uygun olduğunu veteriner hekiminize sorun.
Kabın yeri
- Sessiz, kolay ulaşılan ve kedinin kendini güvende hissedeceği bir köşe seçin.
- Mama ve su kaplarından uzak tutun; kediler yemek yedikleri yerin yakınına tuvalet yapmak istemez.
- Çamaşır makinesi gibi aniden ses çıkaran cihazların yanına koymayın.
- Birden fazla katlı evlerde her kata bir kap yerleştirin.
- Kabın yerini sık sık değiştirmeyin.
Adım Adım Kedilere Tuvalet Eğitimi
- Kabı tanıtın. Kediniz eve gelir gelmez onu kum kabına götürün, koklamasına ve keşfetmesine izin verin.
- Doğru zamanlarda kaba götürün. Kediler genellikle uyandıktan, yemek yedikten ve oyun oynadıktan sonra tuvalet ihtiyacı duyar. Bu anlarda kedinizi nazikçe kaba bırakın.
- İşaretleri izleyin. Yeri koklamak, eşelemek, bir köşede çömelmek tuvalet ihtiyacının işaretidir. Bunu gördüğünüzde sakin biçimde kaba taşıyın.
- Rahat bırakın. Kedi kabın içindeyken başında beklemeyin, patilerini tutup zorla eşelettirmeyin. Bu, kabı olumsuz bir deneyimle eşleştirir.
- Ödüllendirin. Kumu kullandıktan sonra yumuşak bir ses tonuyla sevin ya da küçük bir ödül maması verin.
- Başlangıçta alanı sınırlayın. Yeni gelen kediyi ilk günlerde kum kabının bulunduğu bir odada tutmak, kabın yerini öğrenmesini kolaylaştırır. Alışınca evin geri kalanını açın.
- Kazaları sessizce temizleyin. Kabın dışına yapılan tuvaleti kokuyu tamamen gideren enzim bazlı bir temizleyiciyle silin. Koku kalırsa kedi aynı noktaya dönebilir. Amonyak içeren temizleyiciler idrar kokusunu andırdığı için kaçının.
Kum Kabı Temizliği
Kediler temizliğe düşkün hayvanlardır ve kirli kabı kullanmak istemezler. Bu nedenle:
- Dışkı ve topaklanmış kumu her gün alın.
- Kumun tamamını düzenli aralıklarla değiştirin; sıklık kullandığınız kum türüne ve kedi sayısına göre değişir.
- Kabı kokusuz, yumuşak bir sabun ve ılık suyla yıkayın. Keskin kokulu kimyasallar kediyi kaptan uzaklaştırabilir.
- Temizlik sonrası ellerinizi yıkayın. Hamileler kum temizliğini mümkünse başkasına bırakmalı, bırakamıyorsa eldiven kullanmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Ceza vermek: Bağırmak, burnunu kazaya sürtmek ya da vurmak kediye bir şey öğretmez; yalnızca korku ve stres yaratır, sorunu büyütür.
- Kabı gürültülü ya da ulaşılmaz yere koymak.
- Kumu ve kabı aniden değiştirmek.
- Yetersiz temizlik.
- Çok kedili evde tek kap kullanmak.
- Kabı mama kabının yanına yerleştirmek.
Kedim Kum Kabını Kullanmıyorsa
Kumu düzenli kullanan bir kedi birdenbire dışarıya yapmaya başladıysa önce sağlık nedenleri düşünülmelidir. İdrar yolu sorunları, sindirim rahatsızlıkları ya da eklem ağrısı kedinin kaba girmesini zorlaştırabilir. Özellikle şu durumlarda vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurun:
- Kedi kaba sık sık girip çok az idrar yapıyor ya da hiç yapamıyorsa,
- Tuvalet sırasında miyavlıyor ya da zorlanıyorsa,
- İdrarda kan görüyorsanız,
- İştahsızlık ya da halsizlik eşlik ediyorsa.
Sağlık sorunu yoksa nedeni çevrede arayın: taşınma, eve yeni bir hayvan ya da bebek gelmesi, kabın yerinin ya da kumun değişmesi stres yaratabilir. Kısırlaştırılmamış kedilerde görülen idrarla işaretleme ise tuvalet eğitiminden farklı bir davranıştır ve veteriner hekimle konuşulmalıdır.
Sabır ve Tutarlılık
Tuvalet eğitiminde başarının anahtarı düzenli bir rutin, temiz bir kap ve sakin bir yaklaşımdır. Her kedinin öğrenme hızı farklıdır; birkaç kaza sürecin doğal parçasıdır. Evcil hayvanlar ve ev yaşamıyla ilgili diğer içerikler için yaşam kategorimize göz atabilirsiniz.
