Cari hesap, bir işletmenin müşterileri ve tedarikçileriyle arasındaki alacak ve borç hareketlerinin tek bir hesapta izlendiği kayıt düzenidir. Kısaca “cari hesap ne demek” sorusunun yanıtı şudur: Taraflar her alışverişte ayrı ayrı ödeme yapmak yerine işlemleri hesaba kaydeder ve belirli aralıklarla bakiye üzerinden hesaplaşır. Muhasebede cari ne demek diye sorulduğunda da kastedilen, bu süregelen borç-alacak ilişkisidir.
Cari Hesap Nedir?
Cari kelimesi akan, süregelen anlamına gelir. Cari hesapta her müşteri ya da tedarikçi için ayrı bir kart açılır. Bu kartta yer alan unvan, vergi numarası, adres, iletişim ve vade bilgilerine cari bilgi denir.
Satış, alış, tahsilat, ödeme ve iade gibi hesabı etkileyen her harekete cari işlem adı verilir. Ticaret dilinde cari çalışmak ise peşin ödeme yerine açık hesap üzerinden, belirli bir vadeyle alışveriş yapmayı ifade eder.
Basit bir örnek: Bir toptancı, markete ay boyunca üç ayrı teslimat yapar. Market her teslimatta ödeme yapmaz; tutarlar marketin cari hesabına borç olarak yazılır. Ay sonunda market ödeme yaptığında bu tutar hesaptan düşülür ve kalan tutar bakiyeyi oluşturur.
Cari Hesap Sözleşmesi Nedir?
Cari hesap sözleşmesi, Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen bir sözleşme türüdür. Taraflar, aralarındaki alacakları ayrı ayrı istemekten vazgeçip bunları hesabın alacak ve borç kalemlerine kaydetmeyi, hesap kesildiğinde ortaya çıkan bakiyeyi istemeyi kabul eder. Kanun, bu sözleşmenin yazılı yapılmasını arar.
Sözleşmede genellikle hesap kesim dönemleri, vade, ödeme şekli ve bakiyeye uygulanacak koşullar yer alır. Uygulamada birçok işletme yazılı sözleşme olmadan açık hesap çalışır; ancak anlaşmazlık halinde ispat güçleşir. Sözleşme hazırlarken bir avukattan destek almak yerinde olur.
Cari Hesap Belgeleri Nelerdir?
Cari hesaba kaydedilen her hareketin bir belgeye dayanması gerekir. En sık kullanılan belgeler şunlardır:
- Fatura ve e-fatura,
- İrsaliye,
- Tahsilat ve tediye makbuzları,
- Banka dekontları,
- Çek ve senet bordroları; çekin işleyişi için çek nedir yazısına bakabilirsiniz,
- İade faturaları ile borç ve alacak dekontları,
- Mutabakat mektupları.
Cari Hesap Takibi Nedir, Nasıl Yapılır?
Cari hesap takibi, her müşteri ve tedarikçiyle olan borç-alacak durumunun güncel ve doğru biçimde izlenmesidir. Küçük işletmeler bunu bir hesap tablosuyla, daha büyük işletmeler ön muhasebe ya da kurumsal kaynak planlama yazılımlarıyla yapar.
- Cari kart açın: Her firma için eksiksiz cari bilgi girin.
- Hareketleri zamanında işleyin: Fatura, tahsilat ve ödemeleri belge tarihinde kaydedin.
- Vadeleri izleyin: Vadesi gelen ve geçen alacakları düzenli olarak listeleyin.
- Mutabakat yapın: Belirli aralıklarla karşı tarafla bakiyeleri karşılaştırın.
- Risk sınırı belirleyin: Her müşteri için açık hesap üst sınırı tanımlayın.
- Raporlayın: Alacak yaşlandırma raporuyla tahsilatı geciken hesapları belirleyin.
Muhasebe kayıtlarında müşterilerden olan ticari alacaklar alıcılar hesabında, tedarikçilere olan ticari borçlar satıcılar hesabında izlenir.
Cari Hesap Ekstresi Nedir?
Cari hesap ekstresi, belirli bir tarih aralığında bir cari hesaba işlenen tüm hareketleri sırasıyla gösteren dökümdür. Ekstrede tarih, belge numarası, açıklama, borç tutarı, alacak tutarı ve her satırdan sonraki bakiye yer alır.
Ekstre, karşı tarafla mutabakat yaparken ve bir ödemenin hesaba işlenip işlenmediğini kontrol ederken kullanılır. Bankaların cari hesap ekstresi de aynı mantıkla hesaba giren ve çıkan tutarları gösterir.
Cari Hesap Borcu Nedir?
Cari hesap borcu, bir tarafın cari hesap ilişkisi içinde karşı tarafa ödemesi gereken tutardır. Örneğin tedarikçiden vadeli alınan malların bedeli ödenene kadar işletmenin o tedarikçiye cari hesap borcu vardır. Vadesi geçen borçlar için taraflar arasındaki sözleşmeye ve mevzuata göre gecikme sonuçları doğabilir.
Cari Bakiye Ne Demek?
Cari bakiye, bir cari hesaptaki borç ve alacak toplamları arasındaki farktır. Bakiye borç yönündeyse karşı taraf işletmeye borçludur; alacak yönündeyse işletme karşı tarafa borçludur. Bakiye sıfırsa taraflar hesaplaşmış demektir. Yorum yaparken hesabın kimin kayıtlarından görüntülendiğine dikkat etmek gerekir; çünkü bir tarafın alacağı diğerinin borcudur.
Cari Dönem Ne Demek?
Cari dönem nedir sorusunun yanıtı basittir: içinde bulunulan hesap dönemidir. Çoğu işletmede hesap dönemi takvim yılıyla aynıdır. Mali tablolarda cari dönem rakamları, karşılaştırma yapılabilmesi için önceki dönem rakamlarıyla yan yana sunulur.
Cari Gelir Nedir?
Cari gelir, cari dönem içinde elde edilen ve o dönemin faaliyetleriyle ilgili olan geliri ifade eder. Gelecek dönemlere ait olup önceden tahsil edilen tutarlar ise ilgili döneme kadar ayrı izlenir. Buradaki cari sözcüğü döneme işaret eder; ülke ekonomisine ilişkin bir kavram olan cari açık ile karıştırılmamalıdır.
Cari Hesap Yönetimi Neden Önemli?
- Nakit akışı: Kimden ne zaman tahsilat yapılacağını ve kime ne zaman ödeme yapılacağını bilmek nakit sıkışıklığını önler.
- Tahsilat riski: Geciken alacaklar erken fark edilir, şüpheli hale gelmeden önlem alınır.
- Ticari ilişkiler: Doğru kayıt, müşteri ve tedarikçiyle anlaşmazlıkları azaltır.
- Mevzuata uyum: Düzenli kayıt, mutabakat ve beyan süreçlerini kolaylaştırır.
- Karar alma: Hangi müşterinin kârlı, hangisinin riskli olduğu verilerle görülür.
Temel finans kavramlarıyla ilgili diğer yazılar için finans kategorisine göz atabilirsiniz.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Muhasebe kayıtları, vergi ve sözleşme konularında mali müşavirinize ya da bir avukata danışın.
